Economie stuurt technologie, belangengroepen en politiek sturen landinrichting. Prijzen en sociale structuren bepalen of een nieuwe technologie wordt geadopteerd. Kijk naar zonne-energie: als de prijs gaat zakken is er zelfs geen subsidie meer nodig. En als je de vervuiler laat betalen (ecoprijzen hanteren, wat niet gebeurt) zou het nog harder gaan. Kernenergie wordt in Frankrijk geaccepteerd, in Duitsland niet omdat men daar de risico’s hoger inschat, en alle kosten meeneemt in de berekeningen. Helaas neemt GroenLinks Lochem geen beslissingen over schaduwprijzen, maar ze helpt al wel om de organisaties om groene technologie te kunnen toepassen te creëren. Small blijft beautiful.
Met vakantie in Bourgondië, ontdekken we de Brionnais. Een landstreek waar nu eens geen wijnstruiken groeien maar bomen, gras, en wat graan. De weiden worden er begrensd door gemengde hagen met meidoorn, lijsterbes, beuk, vlier, eik, egelantier en wat de landstreek verder nog aan bomen of struiken biedt. Die hagen hebben een functie, ze houden de witte vleeskoeien (Charolais) in de wei, en geven brandhout voor de winter. De weiden zijn door houten hekken van elkaar gescheiden en zo gaan de koeien (met kalf) van veldje naar veldje. De boerderijen zijn van geel zandsteen, veel dorpjes hebben romaanse kerkjes uit de elfde eeuw, en elk dorp heeft nog wat van zijn eigen dialect. Het landschap straalt rust uit. De mensen zijn uitzonderlijk vriendelijk, ze vragen je waar je vandaan komt en hoe de wandeling gaat. Er is tijd.
We komen Paul Malatier tegen. Hij is gepensioneerd, maar woonde hier al voor de tweede wereldoorlog, toen de streek nog geïsoleerd en grotendeels zelfvoorzienend was. Er was eigen vlees, melk, brood, groenten en hout. Paul en zijn vrouw wonen aan een étang, een meertje van een paar hectare dat al in de Gallo-Romaanse tijd (1000 jaar geleden) is aangelegd om energie op te wekken. Die étangs deden kleine watermolens draaien, graanmolens, oliemolens of houtzaagmolens. Zo produceerde elk dorp zijn brood, zijn eigen koolzaadolie en zijn eigen bouwmateriaal. Dat was toen de meest passende technologie, risicoarm, want ze maakten zelf hun werktuigen van hout. Veel transport was er niet nodig, in die pre-container tijd was vervoer tijdrovend en duur. De watermolens zijn nu vervallen, grotere zagerijen hebben hun werk overgenomen. Ook dat is een in de tijd passende technologie, als je rekent met de ‘gangbare’ prijzen van arbeid en kapitaalgoederen. Maar als je de maatschappelijke schade die moderne productiemiddelen aan het milieu en het welzijn toebrengen meerekent, dan is de technologie niet zo passend. Dus wint de moderne houtzagerij het op zijn sloffen.
Waarom, vraag ik aan Paul bestaan al die hagen nog? Bij ons in de Achterhoek zijn de hagen vervangen door prikkeldraad en wit schrikdraad. Het antwoord is dat er in de Brionnais geen ruilverkaveling is geweest. Daar was geen behoefte aan omdat er betrekkelijk weinig akkerbouw was. En ja, de ouderen zijn wat conservatief en de jongeren zoeken hun werk elders. Maar gelukkig zegt Paul, is het eeuwenoude landschap duurzaam gebleken. De hagen verminderen de erosie bij hoge regenval, en de biodiversiteit blijft groot, omdat talloze insecten en vogelsoorten er hun niche vinden. Small blijft beautiful, microtoerisme ook. We wandelen verder.
Wat heeft dit nou met GroenLinks Lochem te maken? Veel! GroenLinksers willen vooroorlogse tijden niet terug krijgen en nieuwe technologie niet afschaffen, maar ze willen wel dat de wereld leefbaar gehouden wordt. Als habitatverlies, verlies van biodiversiteit, bodem-, water- en luchtverontreiniging niet worden opgenomen in de prijs die de consument uiteindelijk voor hout en meel betaalt, kunnen we niet spreken van duurzame economie. Vervuiling heeft zijn prijs. Als bijvoorbeeld het internationale transport met ecoprijzen belast zou worden, zouden er heel wat minder vrachtauto’s zijn die water in de vorm van komkommers en aardbeien door Europa heen en weer slepen. Dat is minder broeikaseffect en meer vraag naar hernieuwbare energie (zon en wind), omdat die energie relatief goedkoper wordt. Het vervelende is dat commerciële belangen groot zijn, de bierkaai is hoog. Maar klein Groen en klein Links werken werkt. Dat moeten we beter uitventen.
Dit zijn holle woorden. Waar het uiteindelijk om gaat is hoe we onze idealen in Lochem in praktijk brengen. GroenLinks Lochem is met de fractie en met al het werk van wethouder Thijs de la Court al een goed stuk op weg naar duurzaam en sociaal. Een ideetje voor een betere verkoop aan het publiek staat op het forum.
Kees Zijderveld, Almen.